آزبست (Asbestos):

آزبست از جمله مواد خطرناكي است كه هنوز هم

بسياري از كشورها بوفور از آن استفاده ميكنند. اولين بار تئوفراستوس (Theophrastus) كه از شاگردان ارسطو بود در كتاب خود بنام درباره سنگها به ماده بدون نامي، شبيه چوب پوسيده كه در اثر اختلاط با نفت مي سوزد، بدون آنكه آسيبي ببيند در 300 سال قبل از ميلاد اشاره كرده است كه بعد ها اين ماده آزبست نام گرفت. در ساختمان آزبست، پنبه كوهي يا پنبه نسوز عناصري مانند سيليس، منيزم و آهن وجود دارد. آزبست در طبيعت به رنگهاي سفيد، قهوه اي و آبي به چشم مي خورد.

در سال 1820 يك دانشمند ايتاليايي براي اولين بار لباس ضد آتش را با استفاده از الياف آزبست توليد كرد. در اوايل قرن بيستم يك مهندس اتريشي بنام لودويك هاچك از تركيب الياف اين ماده با سيمان، موفق به اختراع سيمان نسوز شد كه با استقبال جهاني روبرو شد. هم اكنون در صنعت از آزبست براي مصارف زير استفاده مي شود:

- عامل افزايش مقاومت سيمان در لوله هاي سيماني و قطعات پوششي سقفي.

- عامل افزايش دهنده نقطه اشتعال در منسوجات و محصولات كاغذي.

- عامل افزايش مقاوت لنتهاي ترمز و كلاچ در برابر سايش.

الياف آزبست توسط استخراج از معدن، اره كشي، عمليات تخريب ساختمانهايي كه در عايق سازي آنها از آزيبست استفاده شده، و بطور كلي تخريب هر فرآورده آزبست دار به محيط زيست وارد مي شوند. در شهرهاي بزرگ يكي از مهمترين راههاي ورود آزبست به هوا از طريق لنت ترمز و كلاچ خودرو است.

هنگام كار با آزبست بايد لباس هاي مخصوص پوشيد بيماري هاي ناشي از استنشاق آزبست عبارتند از:

- ضايعات ريوي.

- سرطان ريه.

- سرطان حنجره.

- سرطان لوله گوارشي و اعضاي ديگر.

آزبست در طبيعت وجود دارد و مي تواند وارد آبها شود، مدارك علمي موجود بيانگر اين واقعيت است كه با وجود اينكه آزبست در شبكه آبرساني وجود دارد، مخاطرات بهداشتي از آن مشاهده نمي شود و بررسي ها مويد آنست كه ميزان آزبست موجود در آب آشاميدني از نظر سلامتي، زيان آور نيست.

در كشورهاي در حال توسعه به طور گسترده اي از لوله هاي آزبست سيمان استفاده مي شود، بطوري كه 30 درصد لوله هاي انتقال رساني آب شهري در هندوستان را شامل مي شود و 19 درصد از شبكه آبرساني كانادا نيز از جنس آزبست سيمان است.

آزبست و محيط زيست

از ديد توليد كنندگان محصولات آزبست، از آنجا كه صنعت آزبست سيمان، نياز به انرژي كمتري در مقايسه با محصولاتي كه از پتروشيمي و استخراج فلزات بدست مي آيد، دارد، دوستدار محيط زيست است.

اين در حالي است كه در سال 1996 نخست وزير فرانسه فرماني مبني بر قدغن كردن استفاده از آزبست صادر كرد. اين فرمان شش ماده اي مقرر كرده بود كه استفاده از آزبست در كليه محصولات تا سال 2001 محدود و سپس بطور كامل قطع گردد تا از آلودگي زيست محيطي ناشي آزبست جلوگيري گردد.

بطور كلي اروپائيان معتقدند كه آزبست سمي است و اثرات مخرب آن كاملا شناسايي شده است ولي كانادايي ها اعتقاد دارند كه به صورت كنترل شده و با احتياط مي توان از آن استفاده كرد.از اين درگيري تحت عنوان جنگ آزبست ياد شده است. روسيه، چين و كانادا 65 درصد توليد آزبست در جهان را در اختيار دارند و كانادايي ها در حال گسترش فعاليتهاي خود هستند.